Waray Museum

Abakadahan ni Vicente I. de Veyra

2011-01-10T12:32:00.006+08:00

(Click image to enlarge)

The Abakadahan was used as a reading primer for grade school pupils in the 1960s. It was designed to teach the kids to read Binisaya (Waray), using the phonetic and drill method. I am posting the book in its full form here (per Voltaire Oyzon's request), as they (LNU) are trying to revive the Waray language in the grade school level, by teaching kids to read and write in Waray. They'll be revising this to fit the more modern method of teaching a mother language. Good luck Volts!

(click here or Abakdahan in the Index to see all the pages)

2011-01-10T12:26:00.004+08:00

(Click image to enlarge)

2011-01-10T12:26:00.001+08:00

2011-01-10T12:25:00.004+08:00

(Click image to enlarge)

2011-01-10T12:25:00.001+08:00

2011-01-10T12:24:00.004+08:00

(Click image to enlarge)

2011-01-10T12:24:00.001+08:00

2011-01-10T12:21:00.003+08:00

2011-01-10T12:21:00.001+08:00

2011-01-10T12:20:00.001+08:00

2011-01-10T12:19:00.003+08:00

2011-01-10T12:19:00.001+08:00

2011-01-10T12:18:00.006+08:00

2011-01-10T12:18:00.004+08:00

2011-01-10T12:17:00.001+08:00

2011-01-10T12:15:00.001+08:00

2011-01-10T12:14:00.007+08:00

2011-01-10T12:14:00.005+08:00

2011-01-10T12:14:00.001+08:00

2011-01-10T12:13:00.002+08:00

2011-01-10T12:12:00.001+08:00

2011-01-10T12:11:00.002+08:00

2011-01-10T12:10:00.002+08:00

2011-01-10T12:07:00.001+08:00

2011-01-10T12:06:00.004+08:00

2011-01-10T12:06:00.001+08:00

2011-01-10T12:05:00.003+08:00

2011-01-10T12:05:00.001+08:00

2011-01-10T12:04:00.003+08:00

2011-01-10T12:04:00.001+08:00

2011-01-10T12:03:00.001+08:00

2011-01-10T12:02:00.004+08:00

2011-01-10T12:02:00.001+08:00

2011-01-10T12:01:00.003+08:00

2011-01-10T12:01:00.001+08:00

2011-01-10T12:00:00.006+08:00

2011-01-10T12:00:00.003+08:00

2011-01-10T12:00:00.001+08:00

2011-01-10T11:59:00.003+08:00

2011-01-10T11:59:00.001+08:00

2011-01-10T11:56:00.003+08:00

2011-01-10T11:56:00.001+08:00

2011-01-10T11:55:00.001+08:00

2011-01-10T11:54:00.001+08:00

2011-01-10T11:53:00.003+08:00

2011-01-10T11:53:00.001+08:00

2011-01-10T11:52:00.003+08:00

2011-01-10T11:52:00.001+08:00

2011-01-10T11:51:00.003+08:00

2011-01-10T11:51:00.001+08:00

2011-01-10T11:50:00.000+08:00

2011-01-10T11:48:00.003+08:00

2011-01-10T11:48:00.001+08:00

2011-01-10T11:47:00.003+08:00

2011-01-10T11:47:00.001+08:00

2011-01-10T11:46:00.001+08:00

2011-01-10T11:44:00.001+08:00

2011-01-10T11:43:00.003+08:00

Limut Hin Hinigugma

2010-09-29T07:52:00.000+08:00

ni Patricio R. Tualla

(Kan T. L. P., Palu)

Masakit gud panumdumun,
an gugma kun paglimutun,
kay daw tunuk nga basuni,
ha kasingkasing ku makuri.

Asay padaw kun mamatay,
inin lawas ku pati dagway,
bis' itu nga buhipa aku,
linilimutna aku nimu...

Sanglit kay diri katpung,
hadtun imu pamahungpahung,
imu nala pinakakalimutan,
hin kalimut nga kadayunan.

Igaampu ku manla gihapun,
ha kan Bathala nga maluluy-uy,
kay man-gad na im' ak' hinumduman,
ha mamingaw mu nga higdaan.

Natangis gud aku dayun,
kun ak' pinanmamalandung,
kay an mga saad ku kanugun,
kun diri mu patudkun.

Gintanum ku hin agahay,
kay basi bumukad hin kalipay,
lugaring kay ini tinalikdan,
namukad hin kasakitan.

Takluban, Marsu 1910

-------------------------------------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata
Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914

Ha Kan Monsenor Singzon

2010-09-28T07:51:00.000+08:00

Bonum certamen certavi,
(Tim. Epistola 3, V. 7)
ni Norberto Romualdez

Iini kami mahal nga Obispo,
Nagtipun pagdayaw pag-urug ha iyu,
Tagan kamu unta han Diyus nga hitaas,
Maupay nga adlaw, malipay nga uras.

Dara han pagrayhak, dara han himaya,
Nga adtun paghingyap namukad, namunga,
Niyan an magbugtu nga Samay ug Layti,
Naguliat: BONUM CERTAMEN CERTAVI.

Iini kami, talahurun namun,
Amay nga gintungdan han pagkakalagnun,
Daak ka kilala, daan higugmaun,
Kay bukad nga turuk hinin tuna natun.

Ngan tungud hini nga imu kahimtang,
An amun kalipay labi nga nadugang,
Salit igpasaylu nga di' ka pag-alngan,
Hin paghimangrawi ha atun yinaknan.

Daku nga parabul nga kanan Diyus hatag,
Nga ikaw ha amun asay makag-agak,
Sanglit dayawun ta an Diyus ha hitaas,
Ug ha Santo Papa damu nga salamat.

Salamat Harangdun, Mahal Delegado,
Kay ikaw binmulig nga ini mahimu,
Ikaw an tagdara hadtun karig unan,
Diin an Obispo namun gintutungdan.

Kun mahimu kunta nga niyan matiruk,
An anyag ngatanan han bukad ug hamut,
Akun pupuyungun ug bawbaw ha palad,
Ha mga Obispos akun ihahalad.

Kun mahimu kunta nga magkaduruyug,
An huni han tamsi ha bukid, ha walug,
Akun tatawagun basi magpakanhi,
Nga kumanta: BONUM CERTAMEN CERTAVI.

Ambut daw kun angay nga am' igpahayag,
Daku nga tinguha ug hingyap han kalag,
Amun igsasarit ha mga Samarnun,
Nga dinhi ka unta pagpuyu ha amun.

Diri pakigsupil inin amun tuyu,
Kay an Samar Layti mag usa, magbugtu,
An Samar, palaran, didtu ka himugsu,
Ta, dinhi ha amun naman pakidtampu.
Diri man liwat in amun pagriwa,
Han labaw nga sugu han Papa ha Roma,
Pagpahayag namun, pagmugu ugaring,
Han buhi nga tuyu hinin kasingkasing.
Sanglit bisan hain ma Samar ma Layti,
An imu puruy-an, ma adtu ma anhi,
Malipay ginhapun, maguliat kami,
Pagsiring nga: BONUM CERTAMEN CERTAVI.

Kundi pastilan daw, kun pasasagdan la,
An kusug han sulug han amun higugma,
Amun igsasarit ha mga Samarnun,
Nga dinhi ka unta pagpuyu ha amun.
Tikus an paglaum hinin hunahuna,
Nga inin paghingyap mabukad, mabunga,
Hinaut pa unta makasiring kami,
Ha urhi nga: BONUM CERTAMEN CERTAVI.

-------------------------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata
Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914

Hinamdum Ku

2010-09-27T07:50:00.000+08:00

ni Manuel Avelino

Masirumsirumpa adtu,
adtun kaagahun,
nga ak' ibinaya,
tuna lugaringun,
duyug an kasakit,
pati kabiduun,
kay matalikudna,
Miling nga hinandum.

Ha ak' paglalaktan,
dara an kasakit,
bilin an kalipay,
ha imu hamili,
an mga agi an,
tugub hin ka sigpit,
bisan kun mapawa,
masirum an langit.

Miling pagtawag,
hadtun imu ngaran,
ngaran nga pinili,
akun inugayan,
inugan ta ikaw,
sugad hin tanaman,
tanaman han gugma,
hin gugma hinalaran.

Hi ikaw an Miling,
nga kalundiisun,
bukad nga minamat,
anak han Burawun,
ha Burawun nga bungtu,
hi ikaw gintanum,
nga niyan binmunga,
hiyum nga langitnun.

(Burawun, Mayu, 1910)

------------------------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata
Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914

Ikaw Ngan Aku*

2010-09-26T07:48:00.000+08:00

ni Iluminado Lucente

Bukad nga biyuus, marol nga maamyun,
matam-is nga lagdu, matugnaw nga pawa,
tubig nga malinaw, burabud han lipay,
langitnun nga bata, tugub hin kahusay:
Amu ikaw.

Dahun nga marakdag, han hangin mulayan,
kangingking nga baya, butang nga tinamay,
gab-i nga mangitngit, waray gud bituun,
sighut nga sinampig, rugtab nga balagun:
Amu ikaw.

Hi ikaw an sulhug, aku an lambung,
akun an katungkan, imu an himaya,
amu ka an bulan nga waray katunud,
aku an dalumdum kay aku an dampug.
An langit ikaw.

*Karantahun. Laylay kan Gu. Silvestre Tapales.

------------------------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata
Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914

Pasurapu Ha Fenix Ug Kaluwasan

2010-09-25T07:47:00.001+08:00

ni H. T. Lagera

FENIX KALUWASAN bag-u ka nga sirang
Bungtu nga Takluban na imu ginmat-an
Waray ka pagturaw, waray ka pag-alang,
Bangin mu dangatun adtun kahiladman.

Hilarum nga linaw imu gud paglikyan,
Kay didtu kalunud imu kabugtuan;
Kun ikaw hangadtu hadtun kaliruan,
Di' na mababanhaw FENIX KALUWASAN.

Mabangis nga baha ha ira nag anud,
Dinangpan hin hungin uran nga makusug,
Bagyu nga inmabut may' upud nga sulug;
Tikang ha iraya nag tipalawud.

Kadaman-an nga tawu nanagpaturiyan,
Waray may' binmugsay waray may' tinmimbang;
Diri ta man sidngun nga nangangaturug,
Kay hira nakita nga gin aanud.

Timunil, Pilutu an nag agang-agang,
Nga diri sangputun adtun kasalaran,
Mayada hinmulig nga baga talagsa,
Kundi an pagbulig baga ruhaduha.

Di' ku ig aasuy ira mga ngaran,
Kay bangin maalu dinhi ha kadam-an,
Ngan bangin sumiring nga aku mayakan,
Ug an ira lawas akun gin laladngan.

Ha urhi nga adlaw hibabaruan mu;
Adtun mga ngaran mga apilyidu,
Kadam'an nga tawu masakay ha imu,
Diri gud masayup nga kikilal-un mu.

Ayaw pakasiring nga aku maaram,
Diri kay pagtutdu di' man kay paglarang,
Itun imu gahum nagn han kinaadman,
Di' ku matutugkad adtun kahiladman.

Inin akun pulung kun imu tipigan,
Bangin daw ha urhi may' imu pagpulsan,
Kay ini an bulung han mga batasan,
Nga diri napaid hadtun kasakitan.

FENIX KALUWASAN kahuy ka nga marampag,
Akun minayuyu imu mga bukad,
Gamut, lawas, sanga, akun ihahalad,
Nga ikaw mangugbus hin waray paglubad.

Bisan kun laya na itun imu dahun,
Diri mu itugyan hadtun didtuanun;
Kay an saadsaad, waray paghinayun;
Tamsi nga agila an imu hulatun.

(Manila, K.P.)

------------------------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata
Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914

Ha Kan "Esencia De Rosa"

2010-09-24T07:46:00.000+08:00

ni Fredes V. Bautista, 1911

Ayaw ha ak kabidu,
ngan di' sadang usahun,
U! , akun anay hadtu,
bukad nga higugmaun;
kun an akun pangasuy,
maaslum pamatiun,
sadang mu igpasaylu,
kay pulung hin kasamdung.

Han hi kita magsituy,
hadtu nga mga adlaw,
inaru mu ha akun,
higugma ku nga puraw;
ngan imu iginsumpa,
an uray nga himaya,
han atun kasingkasing,
ha bawbaw hinin tuna.

Itu nga imu saad,
ha agtang gintipigan,
ha dughan ginmayuyu,
han akun kalipayan;
waray gud ak' magtahap,
nga imu kakawangun,
gub-un adtun sarabut,
bas' nim' aku linguun?

Waray aku panumdum,
nga maabut an adlaw,
an sumpa ngan an saad,
hingyap mu nga matunaw,
balika hin pagsiplat,
adtun nga kalipay,
adtun nga himaya...
,,,magtam-is nga harukay!

Ayaw gad hikalimti,
an akun mga ugay,
haruk ku nga batan-un
ha imu mga kirayl
waray kana panumdum,
hin sugad nga kalipay,
anu an nakasugad...
ha akun nim' pagpatay?

Maraut ku nga palad,
waray kahimayaan,
halaran ka hin gugma,
im' dayun babayaan;
haruk nakun kasanhi,
layun mu igintubyan,
ha lainnga lalaki,
ha im-um nga kadaman.

Kay akun kapalaran,
sadang ku pag-ilubun,
dad-un ku an im lingu,
ngadtu ha kamatayun,
ayaw man hikalimti,
nga putli an higugma,
nga imu ginliwanan,
hadtun iba nga gugma.

Maada ka ha butnga,
hin dagku nga kalipay,
tupad han kasangkayan,
ayaw aku isikway,
ayaw aku Esencia,
pagtagi hin kasadung,
puuyun aku nimu,
hadtun imo panhiyum.

Buhata an kahimyang,
ha imu higugmaun,
nga imu iginliwan,
bas' mu aku limutun,
waray nakun paghingyap,
nga mu bubuhatun,
an daky nga paglingu...
...sugarun mu ha akun!

Sanglit ayaw pagtapud,
hit' imu kamahusay...
kun im' gihap' dayunun,
batasan nga tinamay,
Esencia nga linipas,
waray, kana alimyun,
waray muna kaanyag,
laya an im' panhiyum.

Dulag, Hulyu 8, 1911

-----------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata
Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914

An Kaagahun

2010-09-23T07:15:00.001+08:00

(Ha akun hinasa nga sangkay Gu. Vicente I. de Veyra)
ni Francisco H. Baltazar

Makalilipay hinin nga panahun,
ak' kasangkayan ngatanan maglipayun,
kahuy, kadagatan mag-upay tanawun,
ngatanan an tamsi sahid magawitun.

Tugauk han manuk malanuy batium,
libang han kamingaw han ak' higugmaun,
amu an pagtikang han iya pagbangun,
didtu han higdaan nga akun taran-awun.

Sidlit han bituun upud an paglaum,
tambal han kasakit nga akun ginhiyum,
maghamut nga bukad sarang an alimyun,
bulung han kamingaw dughan masulub-un.

Anu pala ngay an kay dit' ha sidlangan,
tikang han kapara gabi nga gamhanan,
inin kalibutan hiya malipayun,
kay pagdangat na ngay-an, bag-u nga kaagahun.

Sanglit mga maya tikang hin pagkalpad,
mga alibangbang panlauy han bukad,
ngatanan malipay waray kasakitan,
libang han paghayhay hinin panumduman.

Nagtikangna mga manuk panhugdun,
ngatanan an tawu sahid malipayun,
huni hinin tamsi sukut nak' batiun,
kay ira pagduaw hinin kaagahun.

(Takluban, Disyimbri 8, 1907)

-------------------------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata
Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914

Didto Ha Pagultan (cover)

2010-09-22T12:05:00.004+08:00

Ha Imu Diri Malilimut

2010-09-22T11:40:00.002+08:00

(Ha kan Alejandra Vicera)
ni Gualverto Delina

Niyan amu an siyahan nga pagtagmu,
han imu pagtalikud ha akun,
aku an asawa mu nga masulub-un,
nga niyan gupung ha kasubu.

Ini nga adlaw amu an ginbahaan,
han kadam-an ug sugung nga luha,
mga luha ha imu iruy ug asawa,
nga matuud ha imu nagpalangga.

Luha ha kahidlaw an gin bisibis,
dapit diin ikaw mahamumutang,
ini amu an gin kilal-an di' paglaris,
ha amun luyu ikaw layun nawara.

Kinamingaw ku an imu pagkawara,
kay pag-anga ku ha imu waray matakbaw,
kundi, Ay.. kay pagbuut ni Bathala,
pabilin ug magaantus ha kamingaw.

Na ilu aku han imu pagpalangga,
kay ha harayu imu man tinalikdan,
hin diri mu na ha akun pagkita,
dapit diin niyan amu akun inuukyan.

Pahuway! Amu an akun tinguhaha imu,
dinumdum ku nga asawa,
manggad pa itugut ni Bathala,
mahatapu ha imu urukyan unta.

!U langit, mga langit itugut,
nga hi Landa madangat ha ginhadian,
dapit hain aadtu an magburuut,
upud han aada ha kalipayan.

Ha imu, Landa, aku diri malilimut,
ha imu kanunay mahanumdum,
aadi ha dughan an akun mga kamut,
upud an kinasingkasing nga paglaum.

(Layti, Hulyu 28, 1911)

------------------------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata
Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914

Hain Hi Nanay?

2010-09-20T08:17:00.001+08:00

ni Frances A. Villamor

I.

Hain ku bibilnga
Diin igkikita
Higugma nga nanay
Ha am' nag palangga?

II.

Hin-u in nalipay
Hini nga kabidu,
Sugad kan nanay
Bulung han kasubu?

III.

Hin-u in maantus,
Ha amun pagugay,
Sugad han natulapus
Nga amun nanay?

IV.

Hain hi nanay,
Diin daw pupuyu?
Hiya an taglipay,
Ha amun nag mayuyu.

(Salug, Layti, Uktubri 8, 1909)

------------------------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata
Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914

Langit Hinin Gugma

2010-09-19T08:15:00.001+08:00

ni Eugenio Repasa

I.
Ikaw an himaya hinin ak' panumduman,
Langit han kasakitan nga ginlalauman,
Mabayaay nga mutya han gugma ku ginhalaran,
Ginlalauman ku nga ikaw ak' kalipayan.

II.
Han adlaw nga akun panamilit,
Kasingkasing natun daw gud magsakit,
Ngan dayun mula ha ak pagtugun,
Nga di' ku ikaw intawun limutun.

III.
Magtam-is mu nga pulung ak' babalunun,
Ha kasingkasing ku gud mamayuyu-un,
Bukad han higugmata ak' handumanan,
Di' mahihimu nga ak' pakalimutan.

IV.
Di' ku lilimutun, ak' gud titipigan,
Inin im' tingug, bayhun, siplat ngan hiyum,
Ngatanan nga gayud ak' pagpapaudngun,
Ha takna ha ak' pagkaturug-iimpun...

V.
Ini ngatanan daw kaliawan hin kahidlaw,
Kun ha akun umabut an panahun han kamingaw,
Dudumdumun ku dayun an hamili nga adlaw,
Pinili han pamulung mu nga di' gud ak' magturaw.

VI.
Kun ha mamingaw nga kaadlawun,
Huni han punay imu na bati-un,
Pamati-a ngan hinay pagbangun,
Pagsangpit ku it' ha ak' higugmaun.

(Liluan, Layti, K.P., Disyimbri 28, 1911)

-----------------------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata
Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914

Gindayaw Ku Ikaw

2010-09-18T08:12:00.001+08:00

ni Espiridion Brillo

Tuna nga maribhong an imu hinmat-an,
Bisaya nga tuna matignus pagtamnan,
Harani han dagat nga binulawanan,
Harukan han adlaw did' ha may' sidlangan.

Maanyag nga tuna ayun han tagsiday,
Bungtu han kabukdan nga mga maghusay,
An ira alimyun ginhawa nga uray,
Hadtun mga tukmu ngan mga dundunay.

Damu nga tigsiday han gugma inatkan,
Pagtan-aw han damu nga kabiyuusan,
Usa ka ha ira maruyu pagkit-an,
Marol nga mahiyum mutya han Tanawan.

An imu paniplat mapawa kaupay,
Kay amu an sulhug han imu kahusay;
Kahusay nga putli biling han kalipay,
Butang nga pinili han gugma nga uray.

Kanay kasingkasing an diri malukmay,
An imu ladawan nga mahiyumhiyum,
Kapin kamaningning sugad hin bituun,
An sulhug han bulan ha imu an turun.

Nababawanagan putli mu nga bayhun,
Hin imu panhayhayun, panhayhayun, nga hinay
An tawu tigasaw nga maginuhawun,
Masayup ha iya kay lagdu pagbilngun.

Ikaw an himaya han sugad ha akun,
Lipay han kasakit han mahigugmaun,
Aada ha imu, puraw nga tinguha,
Ug kaginhawaan nakun din' ha tuna.

Kun an paghigugma mayada sinbahan,
Ikaw an diyusnun nga iya ladawan,
An ak' kasingkasing an imu tumbanan,
An akun kuryapi an imu kakaptan.

(Takluban, Marsu, 1910)

------------------------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata
Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914

San-u Ka Bumaya

2010-09-17T08:10:00.000+08:00

ni Espiridion Brillo

Kun umabut an adlaw,
ha akun nim’ pagbaya,
bilini aku anay,
hin puraw nga himaya;
panasa an kasamdung,
ha akun hunahuna,
ihalad lugud anay,
an unub nga himaya.

Kun di’ kana ha akun,
bumaya ka hin dayun,
aku imu bayaan,
ha butnga han kasamdung;
waray ku mabubuhat,
kun diri an paglaum,
nga im’ aku halaran:
haruk, ugay, ngan hiyum!

Ayaw ak’ hikalimti,
nga imu higugmaun,
bis’ pa kun hadtu anay,
kablas ug taramayun;
kun imu pa igkita,
an imu minayuyu,
ngadi siplat gihapun,
bis’ kun aku harayu.

Ha butnga han kalipay,
kun im’ aku bayaan,
tupad ka ha im’ situy,
ayaw aku limuta…
Ayaw aku limuta
nga im’ mainantusun,
bis’ pa kaginhawaan,
adtun imu dangatan.

Kun gab-I nga mangitngit,
maupay an kahigda,
himyang ha higdaan,
matan-aw ka hin bata…
ayaw la hipa-usa,
hitu kay akun gugma,
nga hadtu ihinalad,
han di’ ka pa nabaya.

Adin mga pagnguynguy,
had’ akun kasingkasing,
kay im’ tinalikdan,
haruk ha mga im-im,
ha imu pagkamingaw,
kun imu man batiun,
itu akun pagsangpit,
nga di’ mu ak’ limutun!

Hitu nga mga uras,
kun san-u ka bumaya,
guba an kalibutan,
han akun hunahuna,
waray na adtun langit,
han puraw nga himaya,
ginbaydan hin kasakit,
ha bawbaw hinin tuna.

An ak’ mga kalipay,
nahimu nga kasamdung,
nahimu nga kangutngut,
waray nagud paghunung,
han akun kinabuhi,
waray na kalipayan,
tulapus na hin gugma,
kay imu tinalikdan.

Ha iyu pamamahuway,
kamu magduduhaan,
mahinay ku nga tingug,
sadang mu pamatian,
itu akun pagsangpit,
paghatagh hin tigaman,
nga puraw an higugma,
nga atun ginsabutan.

Ug akun higugmaun,
pahadka aku anay!
halari hadtun hiyum,
haruk pati pagugay;
an akun kasingkasing,
pagtig uba ta anay,
pagtampuha an lagdu,
han atun…kamagsangkay.

Takluban, Layti, K.P.

------------------------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata
Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914.

Ha Imu, Hinigugma

2010-09-16T08:09:00.000+08:00

ni Clemente V. Lastrilla

An dalumdum hinin kagab-ihun,
nakaka bantad han hunahuna,
ug igin pupukaw han iya gugma,
pagnanumdum han hinigugma.

Harayu aku kundi hiraniay,
malipay aku kundi masakit,
haraniay kay gindudumdum ku,
masakit kay kuha han lipay ku.

Ikaw an akun kahimayaan,
an gugma ku ikaw an hinalaran,
sanglit siplati, ay! akun himaya,
putli, uray nga akun hinigugma.

An lamrag han akun kapalaran,
diri hain kundi ha im' dughan,
ginsumpaan, ikaw an hinigugma,
ngada han kabukbuk han kalawasan.

(Salug, Layti, Uktubri 28, 1910)

------------------------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata
Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914

Maghimaya Ka Maria

2010-09-15T08:07:00.002+08:00

ni Catalino Tarcela

Birilhun Hadi ha langit,
uunanhun ko daw in pagpamulung,
hinin pagdayaw nga dinaklit,
hinin dila dumdum nga gupung,
kay maluya an kinaiya,
sanglit tawu nga masalaypun,
kundi nadangup ha imu gahum
pagsiring MAGHIMAYA KA MARIA.

Amun ka gin lalauman,
marig-un nga sariganan,
kay waray gud kahadlukan,
an imu nga tabangan,
kay mahagawas ha desgracia,
adtun mainarampuun ha imu,
kay layun sakuhun nimu,
sanglit nga PUNU KA HIN GRACIA.

Sanglit dida hinin kinabuhi,
ikaw an amun tarawgun,
kay kuta ka nga marigun,
manlalaban nga pinili,
kay ikaw an dinugmuk han ulu,
han kaaway nga demonio,
daku uyamut an gahum mu,
kay AN GINUU NGA DIYUS AADA HA IMO.

Kay daan ka han Diyus pinili,
ha waray pa an kalibutan,
ha mga virtudes ka napun-an,
lawas mu kalag gin putli,
sanglit Hadi gin buhat ka,
ha langit ug kalibutan,
busa nga gayud GIN DADAYAW KA
LABI HAN MGA BABAYI NGATANAN.

Uray ka nga waray sama,
ug iruy ka man nga matuud,
kami ha imu nagtatahud,
nahananagup ug nahagugma,
busa ha amun pangaraba,
ha imu nga iruy han Diyus,
amun gin DADAYAW AN BUNGA
HAN TIYAN MU NGA HI JESUS.

Dida hinin amun gin ugyan,
hinin walug nga luhaan,
nga punu hin kataragman,
kabudlay ug kakurian,
ha daku nga pagpaubus,
ha imu kami nagsasampit,
kay ikaw hadi ha langit,
SANTA MARIA NGA IRUY HAN DIYUS.

Diri nga gayud kakawangun,
pagampu mu ug pangamay,
tatamdun ug tutumanun,
ha anak mu nga hinigugma,
busa kami ngatanan tabangi,
inin pinanganak mu ha imu luha,
ha Diyus IGAMPU MU KAMI,
CAMI AN MAGPAKASASALA.

Nagtatangis, nagbabakhu,
inin mga pinanhingilinan,
inin amun pangamuyu,
imu unta pamatian
ha natanan nga kasakitan,
imu unta kami ilikay,
pangakuha kami niyan,
UG HA URAS HA AMUN IKAMATAY.

Kay hin sala waray ka hialpi,
kay matuud nga Iruy han Diyus,
makagagahum nga labi,
maluluuyun man nga lubus,
panumdum nga bulig ka,
ha amun ha pagpanubus,
ha himaya kami padangata,
ha gihapun AMEN JESUS.

(Marsu, 1912)

------------------------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata
Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914

An Sikway hin Lipay

2010-09-14T08:05:00.001+08:00

ni Apolonio F. Montezon

(Kan C. M. Tarcela)

Nalayun la kakarag, adtun akun paglaum,
nalayun la isikway an akun paghingyap,
nanrakdag an lipay hinin akun dumdum,
ginsimpi an lipay, kasaitan bilin,
ginsirib an gugma waray pagkaluuy,
ginpahak an himaya waray gud sugabin,
hadtun gugma uray, nga waray ginganduy.

Inin huni hin tamsi, masakit kaupay,
nga dinuduyugan hangin malayahay,
nadugang kasakit kasingkasing lukmay,
ha imu... luha nadangahay,
kun tikagarab-i, panhuni han gangis,
inin kalibutan masamdung kaupay,
inin atu iruy, tuna, matangis,
saypaba an Sikway hin Lipay?

Nangamut an bidu hinin kasingkasing,
nanmunga hin apdu nga makasasakit,
waray gud alimyun, kundi ikaw, bulawan,
bulawan han kalag ku, sinirang ha dughan,
magpait nga apdu hinin kinabuhi,
magpait nga luha hinin mga mata,
nanmimilaybigay nga amu an kasakit,
rubag hinin dughan an gugma nga hingpit.

Anu in pulus ku din' ha kalibutan,
kun waray himaya puru kapitan,
gabay maglakatun ha iba nga tuna,
kay basi igsampig, maputus hin bura,
Ay! kamatayun daupna ha akun,
aadi hi akun nadangup ha imu,
sirangna, hiningyap nga bituun,
kay ikaw an mandu han ak' kamatayun.

Takluban, Pibriru 8, 1910.

-------------------------------------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata
Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914

Hinugpung

2010-09-13T21:51:00.009+08:00

[Cover and Table of Contents]

Hinugpung...

Mga Siday, Garaygaday, Titiguhon, Liaw-Libang, Diwata

Tinipun

Vicente I. de Veyra

Api han "Sanghiran San Binisaya"

Manila, K.P.

Disyimbri, 1914

-----------------------

Disyimbri Ika 30 Ha 1896

2010-09-12T08:16:00.000+08:00

ni Vicente I. de Veyra

Mahudlum, mamingaw nga kaagahun,
ha us' nga patag, -- ha Bagungbayan;
us nga ginapus, hiyum an bayhun,
gin susunod mga kasundaluhan.

Ha iya luyu, an mga lubluban,
an maglingu nga mga kapadian,
ngan dit' ha unhan, mga kabugtuan,
paginaw buhat han Kakatsilaan.

Waray pagiha binati in rupukdupuk,
ngan an ginapus hinay napulikwang,
an huna nira kun an ulu ma dugmuk,

An iya tinguha upud man kakawang,
Natuman pagpaaprak han utuk,
kundi ira man ginhadian natikwang.

(Disyimbri, 1909)

------------------------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata
Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914

Pagbangun Pepe!

2010-09-11T07:13:00.000+08:00

ni Iluminado Lucente

Waray pagad kabug-us an am’ kahimayaan
An tuman nasalidsid nga imu binayaan
Buhat, pagbangun anay dida ha imu lubnganan,
Kadi-a kami panubsa han amun kakurian.

Masinamdungun, masakit an Iruy ta nga Tuna,
Dayuday pamarisbis han iya mga luha;
Naungara pa hin anak nga ha iya mapakita
Hin tinguha, hin pag-antus, hin higugma.

Hunahuna mu adtu nga ha imu kamatayan,
Madangat na an kalipay nga ginhihiningyapun...
Waray!: mangitngit, madalumdum an am’ kabubuwasun
Ha kalalawdan han sakit nagaantus gihapun.

Matuud an mga pulung dida han im panamilit,
“Kamatay, amu an pagpahuway ha kinabuhing masakit”,
Kundi, baya-I gad anay kanan lubnganan kangitngit,
Ngan balik hin pangita han kaluwasan nga hingpit.

Iin’ kami nalilibutan hin mga mag-awaanun,
An mga pagruhaduha say naguup ha dumdum,
Matugot kaba, Rizal, nga an Pilipinas bihagun,
Hin lain liwat nga agarun nga sama mauripunun?

Waray pagad kabug-us an am’ kahimayaan,
An gutiay nga im’ bilin bangin ngani matugdang...
Buhat! Pagbangun na anay dida ha imu lubnganan
Kadi-a kami panubsa ha amun kakurian.

(Disyimbre 30, 1909)

------------------------------
Tikang han libro:
Katapusan Nga Panamilet
Ginpamulde ni Dr. Vicente I. de Veyra, 1958

Pamalandung

2010-09-10T08:11:00.000+08:00

(Kan Nanay kan Tatay)
ni Francisco J. Enfectana

May' nanay ku ngan tatay han gutiay pa aku,
nga han luha napahid kun aku nag tutuuk,
magupay nga malipay kun masabu gud aku,
sanglit kay pinaura ug aku minayuyu.

Danay ak' hangaturug dit' ha ira mga butkun,
kanan kahuy mga bunga ha akun kamut kumkum,
ngan pagpukrat nakun aku ugayugayun,
di' nadangat ha ira in urit ug kaguul.

Ngan ha ak' pag-iigngik hira may' pagkalisang,
harapuhap pagawit nga diri ak' mapuyat,
kun ha akun pagmata damu in ira libang,
dilain nga karan-un ha ak' ibinubukad.

Kay dit' ha ira dughan isinasantup gud,
an mga paghumla nakun pagpikat ku nga tingug,
ha ira kasingkasing dungan an mga pagbantad,
usa nga pagpalangga ug usa nga pag-agak.

Kundi waray pagiha kuhaan ak' hin lipay,
kanan Diyus kinuha himaya ku nga Nanay,
hin pakag balus waray bis' man la magutiay,
gatas nga ak' sinusu ug kabuhi nga hatag.

Han pitu na katuig an akun panuigun,
gin dara ak ni Tatay ngadtu ha turun-anan,
tugun adtu ni Nanay nga aku papag-admun,
nga kun aku dumaku mawaray makag limbung.

Ug inabut in tuig nga namatay hi Tatay,
binayaan ak' dinhi ngan linanat kan Nanay,
tunay gud nga kasakit, binilin ak' dughan,
ngan mapait nga luha an kalag ku linumsan.

A! waray nagudman akun mga ginikanan,
palangga nga matamis nagin tapus na niyan,
mamingaw nga lubnganan aadtu hiagian,
hin tuna tinabunan luha binaribhian.

Aadtu hira yana mamingaw nga ukyanan,
han patay nga mga tawu baya han kalibutan,
adtun ira higdaan tag-usa nga saluran,
an ira mga kurubung an adtun kasisidman.

Anu ak' igbabalus kan nanay ug kan Tatay,
han kamapaurahun ug ira mga pag-ugay,
bukad pinurungpurung nagiginlaya layun,
say pamau in bahandi man-gad kay waray nakun?

A! did' ha akun dughan mayada nagpuputuk,
usa nga kasingkasing nga agsub gud manumdum,
amu in nag babayad pagmayuyu ha akun,
ug ha ira uluhan luha ku pahuhumbun.

Ngan ngatanan nga adlaw ak' hira hinalaran,
hin usa nga pagampu nga dit' hira ibutang,
hadtun atun Ginuu usa nga kalipayan,
nga gin ngangaranan langit kahimayaan.

(Takluban, Disyimbri 4, 1907)

------------------------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata
Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914

Gugma Nga Putli

2010-09-09T08:10:00.000+08:00

ni Francisco J. Enfectana

(Ha akun pinili.)

Gugma! ... gugma nga putli...
nga ha akun dughan ikaw an tinuruk,
tinuruk hin uray, tunay nga paggamut,
ha kasingkasing ku ikaw nangangambud.

Nangangambud ka hin waray ruhaduha,
ngan imu ina-antus an mga karat-an,
bis' turaw nga balagun inaalik-san,
gihap' nanaringsing ngan nanmumukad.

Nanmumukad hin kamainalagarun,
mainantusun ug mapinaubsanun,
kawaray tibway ug turun nga pagsamdung,
kun ha akun uras hin pamurubuut.

Pamurubuut hit' nadangat ha akun,
pamalandung ha im' ug mga pagtawag,
mahal mu nga ngaran akun naluluwas,
kay tutu-u gudman ini nga pagkabihag.

Pagkabihag hin inub nga paghigugma,
nga ginhahalaran ngatanan nga adlaw,
hin mga pagharuy ku ug mga pangilyupu,
sanglit kay putli ini nga pagkasugad.

Pagkasugad hin waray bis' anu man,
hin waray gudman ginruruhaduhaan,
nga ikaw an mutya nga ak' kamamatyan,
an kaanyag mu balun ku ha lubnganan.

Ug ha lubnganan ku nga maksaramdukm
kun didtu aku, ngan lawas ku mabukbuk,
dumduma gud nga diri ka manta limut,
kay ha akun dughan ikaw an tinuruk.

Tinuruk hin uray, tunay nga paggamut,
ha kasingkasing ku ikaw an nangangambud,
hilaw nga luha ha im' binabaribhi,
tubud han burabud gugma ku nga putli.

Takluban, 1907

------------------------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata
Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914.

Kahidlaw

2010-09-08T08:06:00.000+08:00

ni Juan Ricacho

(Ha kan Angeles Domasig)

Warayna kahimyangan hinin akun kabuhi,
tikang ku ikaw makita hadtun siyahan nga adlaw;
han tina han bayhun mu nga may' kakayumanggi,
an akun kasingkasing linumus hin kahidlaw.

An matam-is nga paniplat mu di' napapara,
han akun hunahuna asay nagmamayuyu;
ha ngatanan nga uras asay inungara,
han akun kasingkasing, hingpit gud nga tuyu.

Ha butnga han kamingaw hinin inuukyan ku,
ikaw an naghahadi han dumdum ku ug isip;
bisan aku ngain siplat, ha tuna, ha langit,
ha mga mata ku naparuk an ladawan mu.

Usahay, binabati ku in daku nga kasakit,
ug ha katutnga han gab-i, halarum nga kahidlaw;
ha akun paghimuuk mayada nagsasangpit,
an imu hinumduman ha akun nagpupukaw.

Usahay, ha butnga han akun mga pagturaw,
buut ku pakalimutan an ladawan mu unta;
kundi, di' nahihimu nadugang la an kamingaw,
ug lakip ha mga inup ku lugud napakita.

Usahay, ha pagli-aw ku han mga bidu nakun,
igintutuguntugun ku han huyub han hangin,
nga an mga panhayhay ku ha imu pagdad-un,
ug sumatan ka nga itu kanan akun kasingkasing...

Kun ha luyu han bikid matunud na an adlaw,
han mangitngit nga gab-i sidman an kakurulpun,
kun may huni hin tamsi nga mamingaw mu bati-un
pamati-i, kay itu padara ku nga kahidlaw.

Kayanu nga harayu ka ha akun mga mata?
Waray naba kaliawan inin akun kasugad?
Ay, diri pa ada han mabangis ku nga palad,
ginbutnga-an pa hin dagat an hinmumutanganta!

Waray na kahimyangan inin akun kabuhi,
tikang ku ikaw makita hadtun siyahan nga adlaw;
ikaw la an dinumdum ku, babayi nga hamili,
han akun kasingkasing ikaw gud an kahidlaw.

Kalgara, Iniru, 1910.

------------------------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata
Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914

Sumpa Ku

2010-09-07T08:04:00.001+08:00

(Ha imu R. Aguinalde)
ni Ricardo M. Montezon

R... im' ngaran nga ak' pinili,
ginsumpaan ku hin gugma ha kadayunan;
hatag ku ha im' ak' kinabuhi,
ngan saad ku an pagunung ha lubunganan.

Itugut ha akun an paglaum,
ngan matam-is nga gugma say pagpaudgun,
nga ha ak' pagturug amu in pumukaw,
ak' pinalangga isikway an pagturaw.

Ginsumpaan ku nga ikaw ak' uunuban,
ngada ha kabukbuk hinin ak' mga tul'an,
nga didtu ha ak' lubnganan,
higyapun ku an imu ngaran.

Ihatag na an akun lipay ha kadayunan,
kay hingyap ku ini hinin kasingkasing,
ha kasingkasing gumamut ug sumaringsing,
bunga han hingpit, tutuu nga gugma.

Naghuhunahuna ka hin pagruhaduha,
hinin hingpit ha im' nga akun pagsumpa?
isikway Iday, ikaw ak' pinalangga,
inin pagruhaduha ha im' hunahuna.

An mga kasakit diri ku hinihingan,
ha buud han bidu dalan kasisidman,
Ayaw gad itugut an mga pagruhaduha,
kay kamurayawan amu an ak' tinguha.

(Pastrana, Iniru 1, 1910)

------------------------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata
Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914

Pilipinas

2010-09-06T08:03:00.000+08:00

ni Casiano L. Trinchera

Pilipinas, Iruy nga amun gin mat-an,
kanan Pilipinas tuna nga natawuhan,
diin man nga puru hinin kalibutan,
may' paghitanding niya ha kabaysayan.

Diin man nga piliw hamuut simhutun,
pasarang nga hamut kanan burak dahun,
huyuhuy hin hangin ha mga kakurulpun,
may' upud nga bahu kapin kamaamyun.

Ha mga kagurangan kun ha kakurulpun,
ha pungkay hin kahuy kapin ka higtaas,
magtil-is nga huni masukut batiun,
kanan tamsi pagsiday hinin Pilipinas.

Kun katutnga na ha mga kagabihun,
mahawan nga langit lukup hin bituun,
danay may' mahulug pumanuy kitaun,
humugdun ha iya manag inawitun.

An mga kabukiran lukup hin bahandi,
diin naparayaw an iya kamahalan,
may' "mina" hin uring, asupri, salapi,
burabud han himaya nga gin titikangan.

Ubus magrayhakun an iya tanaman,
kay tagsa nga dahun dw may' pagparayaw,
mayada bukad nga katitingalahan,
an ngaran GIRASOL atubang ha adlaw.

Iruy Pilipinas, pinaurug kaupay,
kanan Pilipinu hinigugma hin uray,
maghiruhirayu bumaya hin baybay,
diri linilimut an iya kahusay.

Danay usahay kun tinatalikdan,
mamingaw nga uras hiya ginigiknan,
ha butnga hin lawud ha mga kadagatan,
kanan magsarakay sinasalumaan.

Kun atun babatiun mga panugauk,
ha mga kaagahun siyahan nga punias,
paghatag, pag-awit, itu han manuk,
ha mahal nga tuna: inin Pilipinas.

Kinikilala gud inin iya pagka anyag,
ha diin man nga tuna may' paghibantug,
an iiya pagkaangay, bis' diin huyayag,
sanglit nga atun gin papasingurug.

Kun ha kagab-ihun nga maguuuran,
managhinuni mga kapaklahan,
waray ruhaduha gin lilinaylayan,
inin Pilipinas nga ira natubuan.

------------------------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata
Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914

Mga Linta members

2010-09-05T14:21:00.006+08:00

Some Mga Linta members, sitting from left: Ponciano Abella, Juanito Go, Vicente I. de Veyra, (granddaughter), (unknown), Constantino Advincula (president), Francisco Alvarado (front right). Rigudigo held at Vicente I. de Veyra's residence, Cavite, Palo. 1968 (estimate)

Didto Ha Pagultan

2010-09-05T00:25:00.011+08:00

[Cover, Foreword, and Table of Contents]

Didto Ha Pag-ultan

Mga Karantahon Nga Sangyaw

Ha Bisan Diin Nga

Pagkarigudigo

Sinurat ni

Dr. Vicente I. de Veyra

Api nga Unob han Sanghiran San Binisaya

Ginhugpong ngan ginpamulde

han katiguban Mga Linta

Palo, Leyte, Pilipinas

1958

-------------------

BARITAAN

Dida hinin amon pagsaurog han ika XX katuig nga pagtagmo han katiguban MGA LINTA, amon pinangaro ha kan Dr. de Veyra (Vatchoo an iya ngaran ha panuratan) nga katugutan kami hin pagtirok ngan pagpamulde han iya mga sinurat nga karantahon, labina an ginpahinungod ha amon katiguban, -- an iya gintukod hadton 1938.

An pagtirok han iya mga karantahon diri, udog, masayunay. Damo an iya mga tinukod nga karantahon dida kahihimo kon nagkakatitirok kami. Waray niya bilen nga huwad, ngan an amon nagkatitipigan hadto, nagkawagra hadton urhe nga karigumok nga pinadisan pa han nangagi nga mga bagyo, ngan han pagkasusunog han aton mga puyanan. Kon natirok namon an iba han iya mga sinurat, salamat han mga tambulig ngan mga panalinguhan han amon kasangkayan ha Friday Night Troopers, ha Quintuplet, ha W. A. Club, ha Emer, ha A.P.K. ngan labina an mga kaapi han Palo Giants Club. Sanglit iini nahimo gihapon in gutiay nga hinugpong.

Hadto han pagtugot ha amon ni Dr. de Veyra, iini an iya tugon: "Magiginkawang la an iyo kabudlayan kon an iyo pamilngon ug pamulaton an mga kapagaran kay an iyo la hitataraan an mga aguk-ok, pantak, gutan, turubay, kasili nga mga hatab-ang nga amo la an nasuhot ha akon aysag (ansag)."

Han amon pagsumati nga mauruupay an pantak kay han buraw, ginbaton la kami hin mga hiyom, an iya la gihapon kinaiya nga kahiyom, an maglukmayon.

Mga tinahod nga bumarasa: Kon magiilob la kamo hinin hatab-ang, iini karawata in gutiay nga tinuhog (hinugpong).

"Maupay man' an hatab-ang,
Kay baga marumalad-ang
Amon man la hihirisan
Ngan han bahal papadisan."

"Waray namon pilipili,
Ma turubay, ma kasili;
Ma pantak, gutan, aguk-ok,
Sahid namon maghunatok."

Constancio (Tantong) Advincula
Mangulo han Mga Linta
Palo, Leyte, 8 Marso 1958

-------------------

PANUDLUKAN

Mga Sulod hini nga Barasahon

[Table of Contents]

Didto Ha Pag-ultan

Kanamit hin' nga Tagay

Mga Linta

Igawas an Takmag

Manugbong

Mga Linta Pag-andam

Malipayon nga Kaadlawon

Pagbulnga Gad

Ito gud nga Tagay

Tagam na Boluntaryo

Supatsupat

An Magsangkay

Mag-upay nga Kasingkasing

Ta, Balik Ngahaw

Troppers Mabuhay

I-ma Inay-Inay

Lirulinta

Laylay sin Palun-on

Paghawani

Inarigamon

An Kapawa

An Mamiritik

Matuman

Tana ha Kahudluman

Ihunong Na

Mga Pamaskuhan

Angay ba Saruan an mga Quintuplet?

Mga Kantalita

-Huy, Kandidato

-Huy, Lider

-Huy, Elektor

Requiescant in Pace!

2010-09-03T08:00:00.000+08:00

ni Francisco V. Alvarado

Haruk nga matugnaw ug katapusan,
amu an imu ha akun panamilit
ha ak' kasingkasing im' hinumduman,
binilinan mu aku hin kasakit,
Kay babayaan mu aku hin kadayunan?

Ginakus mu pa aku hin katapusan,
us' ka turu matugnaw nga luha,
imu igin hulun han akun agtang,
adtun adlaw, uras amu nala,
amu an pagpahuway mu na hin kadayunan.

Pabay-i nga magtangis ha im' lubnganan,
kay us' nga ilu ha im' nahihidlaw,
pabay-i nga aku lumuhud ha im' uluhan,
kay aku, Nanay, ha imu nagpupukaw,
nag tatangis han imu kapalaran.

Pabay-i nga magawit in usa nga tamsi,
ha imu makaaramduk nga linubngan;
pabay-i nga inin akun ha imu pagsiday,
upud in us' nga bukad ku luhaan,
kay akun ha imu halad, Requiescant In Pace.

(Palu, Layti, Nubyimbri 1, 1907)

--------------------------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata
Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914

An Marol

2010-09-02T08:00:00.000+08:00

(Kan Elisea Domasig)
ni Francisco V. Alvarado

U marol! bukad nga pinalangga,
tanaman minayuyu han mga daraga
matahum kun ikaw na mamumukad
hamut matam-is kun nangangalimwag.

Bukad, kun ikaw na inaadlawan,
itinutungud ka ha barisbisan,
basi hi marol diri kalayaan,
kay kan iday daw pagtitinangisan.

Ikinakulup paghuhugdun han adlaw,
gindidiligan han tubig nga matugnaw,
basi ha dayuday mga biyuus mamuklad,
maamyun pagkit-an, langitnun nga bukad.

Ug pagkakakulup kun mamuklad na,
naburu kamut hadtun Pilipina,
basi paghinarukan ug ig rayandayan,
hadtun hihirutan mga lawas, lawas han kaurayan.

Adtun hamut mu nga makalilipay,
kasakit han gugma nakakalukmay,
hadtun kasingkasing nga nahatitiunay,
ikaw an bukad, marol nga napapahilibway.

(Palu, Abril 4, 1907)

------------------------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata
Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914

Kakurulpun

2010-09-01T08:02:00.000+08:00

ni Francisco Alvarado

(Ha kan Nunoy, akun magturutdu)

Bagting han linganay lunghayaw, mahinay,
kapin kamalanuy aningal han laray;
bagting han urasyun ngatanan natukas
pagdaig kan Bathala ngatanan naluwas...

An hadi kun adlaw aadtuna hinugdun
aadtuna harayu ha may' panganarun,
linuyu han bukid naparung an sirak,
nawara an gahum, warayna pagidlap.

Kulupna mahudlum, hapitna magab-i
in langit matin-aw, mapawana pati
kay sanag hin bulan baga abi an kadayaw
kabitun-an punu tan'awun magsilaw.

Ha usa nga dapit, ha butnga han lindung,
lambung han karampag kanan burak sirung
nakat' an punay masulub'un mamingaw,
kay nagtitinangis han iya pitpitaw!...

Ha luyu nga kahuy, harani han linaw
an gangis nahuni, matil-is, murayaw,
kapin kamalanuy, daw usa nga ugay
matam'is nga awit daw usa nga laylay.

Anu daw la adtu kanan puay kahirak,
anu nga kasubu han langit kahurak?
Anu daw la adtu kanan gangis siday,
anu nga kaaghat han tuna kahusay?

Usa nga pagdaig, usa nga pagsimba,
pagsimba han gangis hadtu nga himaya,
adtu la nga punay nga naghihinaya,
bihan han kasakit kawara han pawa...

Inin kalibutan ha mga kukurulpun
tinamay han dampug mulayan han sirum,
ngat ha panganurun tan'awun masakit
maliwanung sugad kabutang han langit.

Palu, 1913

-------------------------------------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata
Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914

Ha Kan Luz*

2010-08-31T14:58:00.000+08:00

ni Luming

Itun imu la paniplat
kalipayan nga guyud,
hinin akun kasingkasing,
han higugma nga ungud,
mahusay daw bituun,
salit akun inurug,
kahimaya hinin dughan,
nga han gugma natugub.

Salit, Iday, Iday, Iday!
dumduma hi aku, pastilan!
kay inin man bihag,
unungi gad unungi,
inin kasugad,
bay-i na duyugi,
kasakit ku,
matahum nga bukad.

Manila, 1902

*An "original" hini, ihinatag ni Luming kan Gu. M. P. de Veyra han pagigirikan ngadtu ha Amirika hanin 1903. An lakip nga surat nasiring:--"An tagsurat hini nga siday (Kun siday ba ugaring) waray na paka tan-aw bisan namanla an putus han Retorica y Poetica, salit diri katingalhan hadtun magpakabasa hini, ugaring usa nga hinumduman ha akun kalungun ha pagturun-an ngan minaupay nga sangkay Gu. Veyra. YLUMINADO"

------------------------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata
Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914

Tingug Han Tagipusuun

2010-08-31T14:57:00.001+08:00

(Ka kan Mudi)
ni Martin P. de Veyra

Na 'raba ka han akun surat,
Nga an iya lindung napapas?
An lindung daw han mga langit,
An hupuy kun han mga dagat?

Ginantus kapin katuigan,
Panimangnu, pamati han dalan;
Mga ibun, warayna... nanlupad,
Nanmalik ngatanan ha unhan....

Kay ig' asuy ku ha imu
Tungud hini ayaw ikabidu,
Kay di' ak' anad magtagu,
Mga putli, higlarum nga bikhu.

Kay patuk an imu paagi,
Dinungug ku gihap' an huni,
Kankanay aningal, nasaygan,
Ngal'ung: "Baya-i aku baya-i."

(Palu, Layti, Abril 1910.)

------------------------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata
Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914

Pagsumpa

2010-08-31T12:06:00.001+08:00

ni Casiano L. Trinchera

kan Hilaria Infanta

Ykaw an bugtung nga bukad nga akun napili,

ginsumpaan hin gugma nga uray ha kadayunan,

tubyan ku ha imu bug-us nakun nga kinabuhi,

lakip in saad hin pag-unung ngadtu ha lubnganan.

Ayaw gad itugut nga maghadi an pagturaw,

an katam-is han gugma asay mu pagpaudgun,

ha akun paghimuuk amu unta in magpukaw;

tingug mu nga matam-is lakip an paglaum.

Yhatag nagad ha akun himaya ha kadayunan,

kay amu an hiningyap hinin kasingkasing,

ngan ha dughan gumamut ug sumaringsing,

an gahum han gugma nga katinuyu-an.

Akun iginsusumpa nga akun ka uunuban,

ngada ha kabukbuk ku didtu ha lubnganan,

ngan didtu hitun tuna nga ha akun tutunuran,

tatawagun ku gihapun matam-is mu nga ngaran.

Nagruruhaduha ka minahal ku nga Iday,

hinin akun pagsumpa ha imu pag-unung?

………………………………………

Gindara ku nga sakit labis ha kapaitan,

butnga ha mga pagturaw dalan kangitngitan,

ayaw nagad itugut ayaw an kasakitan,

pagsumpa ku ha imu baydi hin kamurayawan.

Panalarun (Takluban), Hunyu, 1907.

------------------------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata

Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914.

Mga Linta

2010-08-28T23:58:00.004+08:00

ni Vicente I. de Veyra

(Tuno: 'La Cocaracha')

An mga linta, an mga linta,
diri manta malutas;
supsop nga supsop,
supsop nga supsop,
ngada gud hit' ka utas.

(Tag-usaay)

Irignom kita irignom,
irignom kita surumsom,
mga linta magkalipay,
magkalipay hin maupay.

Kaon bas' kita mabuhi,
humalawig kinabuhi;
mabuhi basi kumaon,
kinahanglan patakason.

Linta ako ha Kabite,
parakadto hin kumbite;
labot hit ak' kinakaon,
pag-uli mayada balon.

Linta ako nga napingkit,
han pagkaon han karingkit;
pirmi la aruaringit,
harayo ha ak' an langit.

Linta ako nga sawangnon,
sawangnon ha amon huron;
usahay baga awdanon,
awdanon nga murusakon.

Linta ako nga matukob,
nasupsop gud ngan umukob;
may' daradara nga lakob,
an sulod nagsisinukob.

Inin linta ha Arado,
an iniinom dubado;
an sumsuman istupado,
danaypa sinampurado.

Linta ako nga nalawa,
buhat na la pagtinawa;
kay inin akon ginhawa,
napuno hin mga yawa.

Kon nasayaw inin linta,
baga in nakakabinta,--
nahiyak ngan maginunat,
pagkuro baga in dunat...

Ibayawta inin tagayan,
punu hin palabuyuan;
sundi ta tag us' ka gu-um,
pagpadayon han surumsum.

Waray ko la pilipili,
ma turabay ma kasili;
ma pantak, gutan, aguk-ok,
sahid ko la maghunatok.

Maupay ko an ha tab-ang,
kay baga marumalad-ang;
akon man la hihirisan,
ngan han bahal papadisan.

Tagipa ako hin tagay,
adin lawas ko malubay;
baman an una nga tagay,
waray ha tiyan ko agay.

Ayaw la kamo hin uba,
kon maubos inin tuba;
kay an linta daw limatok,
nalilipay kon buragtok.

Diri sadang pagkaragan,
an tuba pagtarugbayaan;
kon ma-aslom hihirisan,
kon matam-is paghahadngan.

Karasa hinin sumsuman,
isda nga pinaguyuran;
diri la maubus-ubos,
diri la matapustapos.

Kon kumadto ka ha Luntad,
paghinay nga di' mabuntad;
sub'da an mga manatad,
sulirap an pagkalupad.

Kon kita mag-iirignom,
maupay an takuntakon;
kanugon an at' kinaon,
kon maluwa ta la dayon.

Tagi la ako hin tampil,
amo la an akon supil;
ayaw la anay han takmag,
kay bangin ako mamurag.

Inin am' inaatubang,
diri manta tatalikdan;
ngada ka waray sumsuman,
ug pagmara han tagayan.

An hagudila nga paksiw,
kanina pa iniiliw;
dad-a gad ngadi ha piliw,
an tiyan ko binabaliw.

Ka bulahan han Pawingnon,
di' inaabot hin gutom;
bisan diin nga kalagyan,
hindadakpan an ha tab-ang.

An Pawing maupay puy'an,
hin ilo kabubuhi-an;
an mga lakob suluran,
an mga danaw isdaan.

Inin akon kinakaptan,
marasa pagkinilkilan;
say daw! ayon ko an pakdol,
saypa an sabaw han da-ol.---

Kaupay paglinam-uyon,
angay pagasay-asayon;
inin tinadtad nga letson,
de leche nga sikapaton.

Kon ako pinamumutngan,
baga ako in nasupang;
bis' tuba inaatuhan,
saypa an mga sumsuman.

Iini an imo tagay,
karaw'ta kon may' ka angay;
pagpili hinin sumsuman,
kon sinugba kon sinab'wan.

Karasa hinin kinilaw,
baga luto baga hilaw;
igo la an ka maharang,
marasa madugangdugang.

Este este este keredol,
kerokeredol parakol;
i-ini na daw an pakdol,
nagkakita ngan han da-ol.

Nyan kay kita mga ra-os,
maupay mag-alusa-os;
aton pagpasalamatan,
an tagbalay nga buutan.

Mabuhay an Luntaranon,
mabuhay an dinhianon,
dayawon hira dayawon,
han ka maabi-abihon.--

An tuba ni ingko Teban,
maaslom palatingyayan;
an lakob ginlulumutan,
hin larog ginkikiputan.

An kan ingko Teban hiwat,
kan tata Kulas kinawat;
ininom ni dudoy Pikrat,
na hubog hi manding Saprat.

----------------------
Tikang han libro:
Didto Ha Pag-ultan: Mga Karantahon nga Sangyaw ha Bisan Diin nga Pagkarigudigo. Ginhugpong ngan ginpamulde han katiguban Mga Linta, 1958.

Himaya

2010-08-27T11:18:00.000+08:00

ni Iluminado Lucente

Kun dinhi ha tuna,
asay ta pagbilngun,
adtun kahimaya,
nga hingpit gayud,
di' ig kakakita,
karag an paglaum,
kay dinhi ha tuna,
kasakit urug.

Lambung han himaya,
amu an masukut kitaun,
kay an atun luha,
dagmit la tumubud,
kun karuyag dangatun,
in lipay nga dayun,
kumadtu ha langit
at' didtu an ungud.

Kun hihingyapun man,
an kawaray sakit,
dinhi ha malimbung,
tunang' mapait,
say talinguhaun,
an diri kasamuk,
an pagkamurayaw,
han atun buut.

------------------------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata
Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914

Katapusan Nga Panamilet

2010-08-26T10:57:00.000+08:00

(Ultimo Adios nga ginbinisaya ni Luciano Ortiz, Calbayog, Samar)

Ako mabaya Bungtong' mahal natawuhan,
Tuna nga han sirak han adlaw ginpaura,
Mutya han dagat dapit ha Sirangan,
Kahimayaan nga ha amon nawara.

Malipayon itinutubyan ko ha imo,
Inen kinabuhe ko nga masubo;
Naginmasiga man, manta ihahalad,
Kun gikan ha ikagiginhawa mo.

An nanga ha awayan tiungod nga pagato,
Ira kinabuhe tubyan man ha imo;
Di' nira kaulangan mga kakurian,
Ha pagidaraog kun paghipaid man.

Biritayan ug tanang' banges nga saket,
Labing' makaharadlok mang' pakikiaway,
Aantuson ko ito asay an tinguha,
Han Bungto ug puruy-ang' ginhihigugma.

Ako mamamatay yanang' tinatanaw,
An kulay han langet nga nanganganinaw;
Nga isisirang han adlaw ikataudtaod,
Ha iyo hadton mangitnget nga panganod.

Kun dugo an imo ginkikinahanglan,
nga han kaagahon mo ikalalamrag;
Base mo igpain-gat, dugo ko i-ula,
Han hiton sumisirang mo nga kapawa.

An kahangaran ko tikang magkaisep,
Ngada niyan nga may' na kaburut-on;
Nga ikaw makita hiyas nga matahom,
Ha dagat sirangan nga nangaglibuton.

Nga an agtang mo hines ug ha mga mata,
Luhang' mapait mawarayna unta;
Mawaray nang' puut, mawaray yumyom,
Mawaray hin dum-et guteng' kasinahan.

Ginhihiungara han akon kinabuhe,
Tinguha kong' hingpet ug pinalabe;
¡Guminhawa ka! asay an ginuguliat,
Hinen dagmet mabaya ko nga kalag.

Anong' tahom pagbuhe ha imo mapukan,
Mamatay ubos han imo kalangitan;
Ug ha gihapon hatingala mong tuna,
Pumiyong an inen akon mga mata.

San-o man nga adlaw ha bawbaw kong' lubnganan,
Ha hingpet nga banwa ikaw makasiplat;
Hin tumubong' mapaubsanon nga bukad;
Hadke, ngan an harok mo ha akon dumangat.

Ngan hinen agtang ko abaton ko unta,
Ha sulod hadton mahagkot kong' lubnganan;
An hayop han imo mga kagugmaan,
An alindanga han imo kaganghawan.

Pabay'e tumambong ha akon an bulan,
Han iya murayaw, humok nga kapaw-an;
Pabay'e magpadangat an kaagahon,
Han iya gidale nga lamrag ha akon.

Pabay'e an harupoy han hangen bumakho,
Ngan kun may' tamse ha akon cruz dumapo;
Pabay'e nga an tamse humune pagawet,
Hadton arawiton niya nga kadaet.

Pabay'e an adlaw labing' kamasiga,
Uran i-alisngaw ug maginpanganuron;
Bumalek ha langet, hiya pagsundon,
Han tingog ko nga labing' masurub-on.

Pabay'e an akon maagang' pagbaya,
Itanges han usa ha ak' nagmahal;
Ngan kun may' manumdom ha akon magampo,
¡Bungto ko! Igampo mo man unta ako.

Igampo tanang' hipaed nagkamatay,
An nangag-antos saket di' harumamay;
Mga makapapaid iroy naton.
Nga hin kamasubo nangagngunguynguyon.

Igampo mo man adton mga ilo ug balo,
An ginsasaket ha mga bilanggo;
Ug tungod ha imo mangamaya ka man;
Makatambong ka han imo katubusan.

Ngan kun napuputosna an ginpawaan,
Han dulom han gabing' kamingawan;
Mga patayna lamang mangag-lamayan,
Ayaw bantara ira kamurayawan.

Ayaw man bantara an ira kahilom,
Ngan kun bation mo arangay han turunggon;
Di' iba, Bungtong' higugmaon, kunde ako,
Nga nagaawet hin paghingandoy ha imo.

Kun lubnganan ko limotna han ngatanan,
Ngan waray na cruz ug batong' katigamanan;
Ha mga maguruma igpasibaya,
Ukaron nira ug iwarak ha tuna.

An mga bukbok ko bag-o unta anay,
Manumbalek hadton daan nga kawaray;
Ha kabawbawan han katunaan mo,
Sumakot, tumig-ob han taputapo.

Dida hine, waray anuman ha akon,
Limuton mo ako, kay akon lilibuton,
Kahitas-an mo, kagugub-an ug hangen,
Ug ako ha imo magigintagingteng.

Hamot, kulay, tingog, awet malipayon,
Kapawa ug bakho labeng' masurub-on;
Ha gihapon pagbabalikbalikon,
An pagkamatuud han akon ginlaom.

Bungtong' pinalabe, gugmang Pilipinas,
Saket han kasakitan ko, pamatia,
An katapusan ko na ha imong pagbaya;
Bilen ko ngatanan mga ginhigugma.

Makadto ako ha waray naguuripon,
Parapamatay ug mga manlulupeg;
Ha dire nagpupoo han tuluuhan,
Nga amo an kanan Diyos Ginhadian.

Mabayana ako, kaganak, kabugtuan,
Mga kapikas han hinen akon dughan;
Mga kasangkayan hadton nawarang' puruy-an,
Akon pagpahuway pagpasalamatan.

Mabayana ako, taga iba nga bungto,
Nga naginsangkay ug kalipayan ko,
Mabayana ako, mga higugmaon,
Kamatay amo an kamurayaw nga dayon.

------------------------------
Tikang han libro:
Katapusan Nga Panamilet
Ginpamulde ni Dr. Vicente I. de Veyra, 1958.

An Marol

2010-08-25T12:32:00.000+08:00

ni Norberto Romualdez

Bukad ka nga pili-mahal, pinalangga,
nga ha Pilipinas--ikaw turuk-banwa;
bisan ha kasigtan--paghiburubutnga,
tungud han hamut mu--hintutultulan ka.

Madalumdumay pa--adtun kaagahun,
an kahuy, an tuna--humug pa, yamugun
linulusad kana--basi pagburuun
hinay an paghabak--kay pagtutuhugun.

Kun nagpupurak na--an sirak han adlaw,
an ka maayun mu--na hayag, na lutaw,
an gagmay nga tun-ug--na parat ha bawbaw

Ngan kun nabantad na--na huyub an hangin
an dahun, bukad mu--nan ngingilingkiling;
mga lumalabay--nga tamsi na siring;
"Kahamut nga bukad!--Hain daw la, hain?"

Ka tunud han adlaw--ka papas han lamrag
nadaup, naduaw--an mga bukatkat,
nga kun madulum na--putus ka hin in-gat,
paglawag an ira--han imu kaanyag.

Mabusag nga marol--daw tun-ug nga bagtik
nga pumpun ha banwa--biribhi han langit,
ikaw susgaranan--han ka waray dum-it,
hadtun kamahinis--kaputli nga hingpit.

Itun pangamyum mu--amu an ladawan,
hadtun kamaupay--tuptup nga batasan;
an bantug na latus--ha kahagrayuan,
sugad han hamut mu--nga nagsasasarang.

Sanglit inurug ka--bisan turukbanwa,
ngan gin-tatanaman--kay hinihigugma;
saklay ka ha liug--han mga daraga,
tunuhug hin lanut--bawbaw ha kandun-ga.

(Mayu, 1907)

------------------------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata
Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914

Salapi!

2010-08-25T12:30:00.001+08:00

ni Norberto Romualdez

Salapi, salapi ha kalibutan,
ikaw la an Bathala nga gamhanan;
kay an imu pulus hinarangputan,
sanglit ka hiringyapun ug dangpanan.

Amu ka an tuku diin hahapun,
an kalibutarnun nga gahum;
ikaw an kalipayan ha gihapun,
hadi ka, magburuut ngan hukum.

Itun hibabruanun may' pagsarig;
natapud man inin may' katungdanan;
kundi an kaurug nag aaarig
kun say an salapi nginangaranan.

Adtun may' salapi asay baraan;
amu in makusug an may' tinipun;
sanglit adtun kablas hinaaraan,
hin pagtalumpigusa kay… uripun.

Kun say an salapi nagbubuut
waray nagpupugung ug nabaribad,
pirit an ngatanan nasusugut
tungud han pagsurug nga di' masibad.

An kanan magsarangkay pag-urusa,
nga ugkad, pinasantup ha kalagagsub maharuasag….
Ayaw usa:hi SALAPI naman in nagbulag.

Adtun mag-ugrupud, an magtiayun
murayaw la an pagpakabuhil
kundi itu nga kabutang diri dayun,
kun pagpanulayun han SALAPI….

Danay man an anak nga higugmaun,
an bugtu, ug an bana, an asawa
balyu han salapi, bas' may' makaun….
Sahu….basta masibu an ginhawa….

An dungug, an balaud, katadungan
an alu, an kahadluk danay baya
basta an kakulangan masapungan,
basta may' salapi…. kay may' himaya.

Sabug ka, SALAPI, han ngatanan
ug tagsa nga butang ha kalibutan;
an tawu nga malimbung, kawatan,
ha inggat mu pagkit-un, daw buutan….!
Ha iruy, ha anak, pinalabi,
ha bana ug ha sangkay, kabugtuan;
anu daw kun waray pa gapili,
pagpaudga ha Tuna'g natutuban?….

Ambut la. Kundi damu an uripun,
ni GINUU BATHALA SALAPI;
may' tawu nga buut niya isipun,
nga an Tuna nga Iruy, pakabuhi.

Lupig han salapi an katadungan
usahay, kay tungud hitun pulus;
sumala an kan Hudas pagbutungan
han iya Magturutdu, hi Hisus.

Salapi, salapi ha kalibutan,
ikaw la an Bathala nga gamhanan;
kay an imu pulus hinarangputan,
sanglit ka hiringyapun ug dangpanan.

Amu ka an tuku diin hahapun,
an kinalibutanun nga gahum;
ikaw an kalipayan ha gihapun,
hadi ka, magburuut ngan hukum.

Salapi, itun imu kara-utan,
baya-i na, ihunung, iukuy;
himu-e nga upay han kalibutan,
kusug han akun Tuna nga Iruy….!

(Disyimbri 30, 1909)
(Ginluwa ni Gu. Eduardo Makabenta didtu han pagpugi han "Sanghiran san Binisaya".)

-----------------------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata
Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914

Serenata de Schubert*

2010-08-25T09:47:00.001+08:00

Spanish song ginbinisaya ni Norberto Romualdez

An kabitun-an han kagab-ihun,

Naranggat nasulhug,

An kasingkasing may' pagkamingaw,

Kay hin gugma tugub,

Nabantad an kadahunan,

Hinay nga paghuyub

Dumduma aku lingi-a,

Mutya ku nga inurug.

Ha tungud hinin imu tambuan,

Aadi hin Intuy,

Dumangat kunta ha kasingkasing,

Mu, inin pagharuy,

Tambu gad, ngan kaluuyi,

Uhaw ku tambala,

Kay ikaw an dangpanan

Ikaw waray iba,

Kay aku imu nabihag,

Wad-a an sakit

Bisan nala pagkaluuy

Bisan la kapaid.

*Kinatsila nga kanta ginbinisaya ni Hukum Romualdez, ug kinakanta hin parihu nga laylay.

-------------------------------------------

Tikang han libro:

Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata

Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914

An Iroy Nga Tuna

2010-08-25T09:40:00.001+08:00

(Canto de Maria Clara ni Jose Rizal nga ginbinisaya ni Norberto Romualdez, Burauen, Leyte)

Matam-es an uras ha Iroy nga tuna
Diin sahed sangkay, lunlon kinikita,
An huyob han hangen, kinabuhe manta,
Adton kamatayon, baga malipay la
Manatok ngan langbo, adton paghigugma.

Pagmata han bata, didto ha kugusan,
Han mahiyumhiyom, Iroy inugayan,
An im-im nahibeg, buut niya hadkan,
An kamot binayaw, kay buut kupkupan,
An hiyom han mata, daw kahimayaan.

Matam-es di' tupngan, an Iroy nga Tuna,
Diin sahed sangkay, lunlon kinikita
An huyob han hangen, nakakamatay la,
Hadton waray puun, lugaringon tuna,
Hadton waray iroy, ngan waray higugma!

---------------------------------------
Tikang han libro:
Katapusan Nga Panamilet
Ginpamulde ni Dr. Vicente I. de Veyra, 1958

Ayaw Na Ha Ak' Panumdum

2010-08-24T15:36:00.000+08:00

(Ngadtu kan Julieta)
ni Iluminado Lucente

Limuta aku kun imu man karuyag,
Han atun mga sabut ayaw paghiulingag,
Kun may' imu basul han una nga higugma,
Biling ikaw hin lain nga say magpapalangga.

Waray sapayan kun imu aku limutun,
Di' man ngani ak' karuyag hin gugma nga pinirit,
An akun pagmayuyu kun imu pagmarautun,
Mabulag aku ha imu... mabulag nala nga pirit!

Inuli ku ha imu an 'gugma nga makalit,
Diri ku buut magtipig hin gugma nga malubad,
Iuuli man ngadi ha akun an hingpit nga kasakit,
Iuli pati an karuk nga ak' ha imu hatag.

Hulyu, 1909.

------------------------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata
Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914

Namimiling Han Nanay

2010-08-24T15:31:00.000+08:00

ni Iluminado Lucente

--Hain hi Nanay?
Nagpinakiana
bata nga gutiay
an ngaran hi Ana.

--Aadtu ha langit
kay han Diyus gintawag.
Ayaw la kasakit,
ayaw kaalantad.

An ini nga nanay
nakadtu bilanggu,
kay gin tatahapan
nga hiya naglingu,

--Hain ku bibilnga
pulung man han bata
adtun akun nanay
nga nagpapalangga...!

--Kadtu la ha langit
didtu pakiana,
kay an imu nanay
aadtu patay na.

Dagus hinayhinay
ni Ana iya luha
namimilaybigay
ngat' ha panlubnganan
pamiling bis' habuk
kan nanay linubngan
nga kahidlawanan.

Kairu han bata!
Kairu ni Ana,
nagbibinikhuun
baga may buut na.

--Ngad' ak' ha lubnganan,
pulung naman niya
han bugtong nga gugma
nga ha ak' binaya...

Ngan pagabut niya
dit' ha panlubnganan,
kulup na kaupay,
hapit na ma gab-i;
ug iya binati
in huni hin tamsi,
tamsi nga gutiay
ngan makawiwili.

--An ini nga tamsi
tamsi nga gituay,
sugad man ha akun
nabiling han nanay...!
Palaran ka tamsi
kay ikaw pakuan;
bis' ngain karuyag
im' hingangadtuan...!

Ngan us' la kaidlap
piniyung an bata,
dinaup han tamsi,
hinadkan an baba,
An kalag ni Ana,
ngay-an kay dinangit,
paglupad han tamsi
gindara ha langit!

(Takluban, Layti, K.P.)

------------------------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata
Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914

An Naghahablun

2010-08-24T11:43:00.001+08:00

ni Cunning Fellow [Vicente I. de Veyra]

Masirumsirum, namamalabag an bulan,
Naghihinablunun, dapit ha may' bintana,
An mahusay nga Lilang, tipig an pinulungan,
Nahundaray man ha puyut, apuy niya nga buta.

Apuy: "Lilang, hin-u ba itu nga nagmiminakmakun?"
Lilang: "Dahun gad hit' kakaw, apuy, nagkakabarubag id."
Apuy: "Lilang, ba-a, hin-u it' nagpipinanhayhayun?"
Lilang: "Huyubuy gad hit' hangin ha lurungan nasulud."

Malipay, mahiyumhiyum nga naghihinablunun,
Na angay la pamalud ha iya garingan,
Sinasabayan han siday nga iya laylayun,
Pagsulud han mansadida, pagkabhig han agsang.

Apuy: "Anu itu nga tingug ha tungud hit' bintana?"
Lilang: "Tamsi naghihinuni dida hit' takuranga."
Apuy: "Kayanu nga utudutud man it' imu kanta,
Ngan talagsa nala batiun it' mansadida?"

Ha tungud han bintana, an iya hinigugma
Hinigugma nga Mandu, tag-iya han kasingkasing,
Nagsasaad tukib han iya hukun nga gugma,
Ngan dagus ihatag kan Lilang an iya singsing.

Ngani Lilang: "Kun an Girasol na sunud ha adlaw
Tikang ha sinirangan, ngadtu ha katundan,
Inin akun man kasingkasing nga matin-aw
Tikang niyan ngad hit' kamatay, im' hi Lilang."

Han mapawa, tingal na an kabug-us nga bulan,
An agsang waray na babati-a an haragaak,
Ha balay an lagas ha puyut naguusahan,
Binayaan ni Lilang, bugtung niya nga anak.

Nangungudtuhan an bulan han kagab-ihun,
An duha naglilinakat, ha dalan kalipayan,
Mga maglipay, magkasi mahiyumhiyum,
Kay bug-us an ira tinguha, ngad' ha simbahan.

Pastrana, Layti, Uktrubri 3, 1909.

------------------------------
Tikang han libro:
Hinugpung: Mga Siday, Garaygaday, Titiguhun, Liaw-Libang, Diwata
Tinipun ni Dr. Vicente I. de Veyra, Disyimbri, 1914